شقاق یک پارگی یا ترک طولی در پوست حساس داخل کانال مقعد (آنودِرم) است. این پارگی باعث درد تیز حین اجابت مزاج و خونریزی روشن میشود. شقاق ممکن است حاد (جدید و کوتاهمدت) یا مزمن (بیش از ۶–۸ هفته، لبههای زخمی یا پوست اضافه) باشد.
اگر درد خیلی شدید باشد و بیمار از معاینه بترسد، معاینه با بیحسی موضعی انجام میشود.
سوالاتی که پزشک میپرسد: مدت و شدت درد، توالی دفع، یبوست یا اسهال، سابقه ی بارداری/زایمان، داروهای رقیقکننده، علائم هشدار (کاهش وزن، تب، خونریزی شدید، علائم سیستمیک). این اطلاعات جهت تعیین نیاز به بررسیهای بیشتر حیاتی است.
معاینه ی دقیق پوست ناحیه ی اطراف مقعد معمولاً تشخیص را میدهد؛ شقاق اکثراً در خط میانی پشتی دیده میشود. معاینه ی دیجیتال رکتال (DRE) فقط در صورتی انجام میشود که بیمار تحمل کند یا زیر بیحسی انجام شود.
پس از کاهش درد اولیه، آنوسکوپی ساده کمک میکند موقعیت شقاق، پاپیلا یا همورویید همراه دیده شود. پروکتوسکوپی برای دیدن نواحی بالاتر بهکار میرود.
اگر شقاق: غیرمیانی، چندکانونی، مقاوم به درمان، یا همراه با علائم هشدار (لاغری، تغییر طولانی در عادت روده) باشد → کولونوسکوپی برای رد بیماری التهابی روده یا ضایعات بالاتر ضروری است. این نکته مهم است چون همه ی شقاقها لازم نیست کولونوسکوپی شوند، اما در موارد غیرمعمول یا بالای ۴۰ سال ارزیابی کامل روده پیشنهاد میشود.
در بیمارانی که قرار است درمانهای خاص تحریککننده تون (مثل بوتاکس) یا ارزیابی علت بیاختیاری پیش از عمل انجام شود، مانومتری فشار استراحت و انقباض اسفنکتر را نشان میدهد و به تصمیمگیری کمک میکند.
(راهنمای مرحلهبهمرحله از محافظهکارانه تا جراحی)
اصول: ابتدا روشهای غیرتهاجمی و سادهتر را انجام میدهیم؛ اگر پس از دوره ی معقول (معمولاً 6–8 هفته) بهبودی حاصل نشد یا بیماری مزمن شد، به گزینههای بعدی میرویم.
این اقدامات ساده در فاز حاد بسیاری را بهبود میدهد؛ هرچه بیماری قدیمیتر باشد، شانس ترمیم صرفاً با این اقدامات کمتر میشود.
تحقیقات نشان میدهند این داروها در شقاقهای حاد و بعضی مزمنها مفیدند؛ اما نرخ بهبودی کمتر از عمل جراحی است.
استاندارد طلایی جراحی
(برای بیمارانی که ریسک بیاختیاری دارند یا LIS مناسب نیست)
نه — بسیاری از شقاقهای حاد با فیبر، نرمکننده و حمام نشیمن خوب میشوند. تنها شقاق مزمن یا مقاوم نیاز به تدابیر تهاجمیتر دارد.
بوتاکس راهی موقتی و کمتهاجمی است با موفقیت متوسط؛ LIS نرخ بهبودی بالاتری دارد اما خطرات عملکردی اندکی بالاتر دارد. انتخاب بسته به شرایط و ترجیح بیمار است.
بیاختیاری ماندگار شایع نیست، ولی طیف گزارشها متفاوت است؛ عیبسنجی قبل از عمل (سابقه ی زایمان، EAUS، مانومتری) برای کاهش ریسک ضروری است.
شقاق یک ترک دردناک در پوست مقعد است که معمولاً با درد و خونریزی همراه است. اغلب با تغییر رژیم، نرمکننده ی مدفوع و حمام گرم بهتر میشود. اگر بیش از ۶–۸ هفته خوب نشد، درمانهایی مانند پمادها، تزریق بوتاکس یا عمل کوچکِ اسفنکترتومی پیشنهاد میشود. بیشتر بیماران با درمان مناسب بهبود مییابند؛ تصمیمگیری درباره ی روش مناسب بر پایه ی معاینه ی دقیق و مشاوره با جراح کولورکتال انجام میشود.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
