فیستول مقعدی مسیر غیرطبیعی یا تونلی است که بین فضای داخل کانال آنال (معمولاً از محل یک غده ی کریپتال یا پس از آبسه ی مقعدی) و پوست اطراف مقعد باز میشود. به زبان ساده: یک «مسیر چرکی» که از داخل روده به خارج باز میشود و معمولاً با ترشح مکرر، درد یا تحریک پوستی همراه است. هدف درمان بستن این مسیر و حفظ عملکرد اسفنکتر است.
عملکرد این عضلات تعیینکننده ی خطر بیاختیاری پس از عمل جراحی است؛ هرچه کمتر از عضله ی اسفنکتری بریده شود، ریسک اختلال عملکرد کمتر است.
فیستول مقعدی = یک کانال یا تونل پاتولوژیک بین فضای داخل کانال آنال و پوست اطراف مقعد که معمولاً بعد از آبسه ی مقعدی ایجاد میشود.
روند معمولی: انسداد یا عفونت یک غده ی کریپتال → تشکیل آبسه ی موضعی → اگر آبسه تخلیه ی کامل نشود یا چرک به دنبال مسیر ضعف بافتی گسترش یابد، پس از تخلیه ی آبسه ممکن است مسیر تونلمانندی باقی بماند که بین مخاط داخلی و پوست خارجی باز میماند — این مسیر همان فیستول است. در کرون، فرایند التهابی دیواره ی روده مستقیماً میتواند فیستول ایجاد کند بدون مرحله ی واضح آبسه ی سطحی.
مهم: هدف درمان، بستن مسیر فیستول با کمترین آسیب به اسفنکتر و حفظ continence است. انتخاب روش براساس نوع فیستول (سطحی یا پیچیده)، محل دهانه ی داخلی، وضعیت اسفنکتر و وجود بیماری زمینهای مثل کرون است.
(اعداد حدودی و بازهای بر اساس جمعبندی مطالعات مروری؛ به عنوان حدود کلی ذکر میشوند.)
عوامل افزایشدهنده ی شکست یا عود: فیستولهای شاخهدار یا complex، سابقه ی کرون، عفونت فعال، شناسایی ناقص دهانه ی داخلی و درمان ناکافی اسفنکتریک.
معمولاً بله؛ ترشح مداوم و عفونت ریسک بی اختیاری را بالا میبرد. در کرون یا بیماران خاص ابتدا درمان طبی یا تعبیه seton برای تخلیه عفونت ممکن است کافی باشد.
اگر روش نامناسب انتخاب شود یا اسفنکتر زیادی قطع شود، ممکن است اتفاق بیفتد. به همین دلیل برای فیستولهای پیچیده باید روشهای محافظ اسفنکتر و حضور جراح کولورکتال مدنظر باشد.
بسته به التهاب و وجود seton، معمولاً چند هفته تا چند ماه صبر میشود تا التهاب فروکش کند و شرایط بهینه شود.
قابلمدیریت است اما ممکن است نیاز به ترکیبی از درمان طبی (مثل ضدTNF) و جراحی مرحلهای داشته باشد و عود شایعتر است.
MRI فیستولمَپینگ بهترین روش برای ترسیم دقیق مسیرها و برنامهریزی جراحی است.
فیستول مقعدی یک تونل غیرطبیعی بین داخل کانال آنال و پوست اطراف است که معمولاً پس از آبسه ایجاد میشود. علامت اصلی آن ترشح مکرر چرک یا خونابه است. تشخیص بر پایه ی معاینه و تصویربرداری دقیق (MRI) است. هدف درمان بستن مسیر و در عین حال حفظ کنترل مقعدی است؛ برای فیستولهای ساده روش فیستولوتومی نتیجه ی خوبی دارد، برای فیستولهای پیچیده روشهای محافظ اسفنکتر (مثل LIFT، فلپ، seton یا روشهای آندوسکوپیک) مناسباند. در بیماران با کرون یا بیماری زمینهای درمان طبی موازی لازم است. همکاری با جراح کولورکتال و تیم چندتخصصی کیفیت و شانس موفقیت را افزایش میدهد.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
