کولیت اولسراتیو بیماری التهابی مزمن روده ی بزرگ است که التهاب آن محدود به مخاط (لایه ی سطحی) کولون است و معمولاً از راستروده (رکتوم) آغاز شده و بهصورت پیوسته به بالاتر گسترش مییابد. به عبارت ساده: محل بیماری همیشه در کولون است و برخلاف کرون، ضخامت دیواره ی روده به طور کامل درگیر نمیشود.
در کولیت، سیستم ایمنی بهطور مداوم مخاط کولون را هدف میگیرد. این التهاب سطحی باعث قرمزی، زخمهای سطحی و خونریزی مخاط میشود. با مرور زمان التهاب گسترده میتواند موجب از بین رفتن بخشهایی از مخاط و تغییرات ساختاری شود که ریسکِ تغییرات پیشسرطانی را افزایش میدهد. روند معمول پیوسته و سرتاسری بودنِ التهاب (از راستروده به بالا) مشخصه ی بیماری است.
در حملات شدید علائم تهدیدکننده مانند کاهش فشار خون یا علائم انسدادی ممکن است رخ دهد.
تشخیص بر پایه ی ترکیبی از شرححال، معاینه، آزمایشهای خونی، آزمایش مدفوع، اندوسکوپی و تصویربرداری است:
• CBC برای بررسی کمخونی.
• CRP/ESR برای ارزیابی التهاب سیستمیک.
• کالپرکتین مدفوع (fecal calprotectin): نشاندهنده ی التهاب واقعی روده است؛ بالا بودن آن احتمال IBD را افزایش میدهد و کمک میکند علت التهابی را از مشکلات عملکردی (مثل IBS) جدا کنیم.
• تستهای مدفوع برای رد عفونت (باکتری/ویروس/انگل) قبل از شروع درمان خاص.
وسیله ی تشخیصی اصلی. پزشک مخاط را از نزدیک میبیند (قرمزی، خونریزی، از بین رفتن بافت مخاطی) و نمونههای بافتی میگیرد تا به صورت میکروسکوپی، التهاب و هرگونه دیسپلازی (تغییر پیشسرطانی) بررسی شود.(کرومواندوسکوپی چیست؟ کرومواندوسکوپی یعنی تکنیکی که در حین کولونوسکوپی با رنگ یا با پردازش تصویری نواحی مشکوک را بهتر نشان میدهد تا نمونهبرداری هدفمندتر و حساستر شود؛ این روش به جای نمونهبرداری تصادفی کمک میکند ضایعات مسطح یا کوچکِ دیسپلاستیک را بیابیم.)
اصلاح کمبودهای تغذیهای (آهن، ویتامینها)، افزایش کالری در موارد کاهش وزن، و در صورت نیاز حمایت تغذیهای (انترال یا پارنتال).
الف) اندیکاسیونهای فوری برای جراحی
مگاکولون سمی: وقتی کولون بهشدت گشاد شود؛ خطر پرفوریشن (سوراخ) و شوک وجود دارد.
پرفوریشن (سوراخ شدن روده): نیاز به عمل فوری برای شستوشوی شکم و کنترل عفونت.
خونریزی شدیدی که با روشهای طبی و آندوسکوپی کنترل نمیشود.
سپسیس یا عفونت پیشرونده ناشی از عوارض روده.
ب) اندیکاسیونهای الکتیو (برنامهریزیشده)
اغلب بله؛ برداشتن کامل کولون معمولاً بیماری کولیت را متوقف میکند، اما برخی بیماران نیاز به درمانهای تکمیلی یا پیگیری دارند و در صورت ساخت کیسه ممکن است کیسه التهاب پیدا کند و نیاز به درمان داشته باشد.
کرومواندوسکوپی تکنیکی است که ضایعات پیشسرطانی را بهتر نشان میدهد؛ مخصوصا اگر شما سالها کولیت داشتهاید یا PSC دارید، این روش شانس کشف زودرس دیسپلازی را افزایش میدهد.
اگر علامت گوارشی دارید (اسهال مداوم، خون در مدفوع، کاهش وزن) حتماً مراجعه کنید؛ اگر خانوادهتان سابقه ی سرطان زودرس دارد، مشاوره ی ژنتیک درخواست کنید. برای افراد بدون علامت بدون سابقه ی خانوادگی خاص پایش روتین توصیه نمیشود.
در بسیاری بیماران که علائم شدید یا مکرر دارند، بله—جراحی میتواند علائم را برطرف کند و کیفیت زندگی را بهبود دهد؛ اما باید پیامدهای عملکردی و احتمالی عوارض را هم در نظر گرفت.
PSC یک بیماری مجاری صفراوی است که با کولیت میتواند همراه شود؛ این همراهی خطر سرطان روده را بالا میبرد و نیاز به پایش دقیقتر دارد.
کولیت اولسراتیو التهاب مزمن روده ی بزرگ است که معمولاً با اسهال خونی و فوریت دفع همراه است. درمان دارویی میتواند بسیاری از بیماران را کنترل کند، اما در موارد شدید یا مقاوم یا زمانی که تغییرات پیشسرطانی دیده شود، جراحی لازم میشود. جراحی میتواند بیماری را از بین ببرد (با برداشتن کولون) یا در موارد اورژانسی جان را نجات دهد؛ اما هر نوع عمل پیامدها و عوارض خاص خود را دارد—مثل تغییر در تعداد حرکات روده، احتمال التهاب کیسه یا تأثیر بر باروری—که پیش از تصمیمگیری بهطور کامل با شما مطرح و برنامهریزی میشود.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
