سرطان سکوم تومور بدخیمی است که از سلولهای دیواره سکوم ـ بخش آغازین روده بزرگ در پایینراست شکم و محل اتصال ایلئوم به کولون ـ شروع میشود و میتواند به لایههای عمیقتر، بافتهای مجاور یا از طریق خون و لنف به نقاط دوردست گسترش یابد. این سرطان حدود ۱۰ تا ۱۵٪ موارد سرطان کولورکتال را تشکیل میدهد، بیشتر در سنین بالا دیده میشود و اغلب با کمخونی فقر آهن یا خونریزی پنهان گوارشی تشخیص داده میشود. سرطان کولورکتال سالانه بیش از ۱.۹ میلیون مورد جدید در جهان دارد و در ایران نیز با سهم حدود ۹ تا ۱۰٪ از کل سرطانها جزو شایعترینهاست؛ سهم سکوم معمولاً نزدیک الگوی جهانی گزارش میشود.
سرطان کولون صعودی رشد بدخیم سلولها در بخش صعودی کولون است؛ این قسمت پس از سکوم در سمت راست پایین شکم قرار دارد و بهسمت بالا امتداد مییابد. سرطان معمولاً از مخاط روده آغاز شده و میتواند به لایههای عمقیتر، غدد لنفاوی نزدیک یا از طریق خون به کبد و ریه متاستاز دهد. این سرطان حدود ۲۰٪ کل موارد سرطان کولورکتال را تشکیل میدهد، اغلب دیر علامتدار میشود و معمولاً در مراحل پیشرفتهتر تشخیص داده میشود. در جهان با افزایش سن و سبک زندگی غربی شیوع آن رو به افزایش است و در ایران نیز بر اساس دادههای ثبت سرطان، بهویژه در مناطق شهری، روندی افزایشی داشته و با تغییر رژیم غذایی و کمتحرکی مرتبط دانسته میشود.
سرطان کولون عرضی رشد بدخیم سلولها در بخش افقی و میانی روده بزرگ است که از سمت راست به چپ در بالای شکم امتداد دارد. این سرطان معمولاً از مخاط روده شروع میشود و میتواند به لایههای عمقیتر، غدد لنفاوی یا اندامهای دوردست گسترش یابد. حدود ۱۰٪ سرطانهای کولورکتال را شامل میشود و نسبت به کولون راست و سیگمویید شیوع کمتری دارد، اما بهدلیل علائم مبهم مانند درد منتشر شکمی یا تغییرات خفیف دفع، اغلب دیرتر تشخیص داده میشود. سهم جهانی آن نسبتاً پایدار است و در ایران طی سالهای اخیر افزایش نسبی گزارش شده، هرچند همچنان کمتر از سایر نواحی کولون دیده میشود.
سرطان کولون نزولی توموری است که از لایه ی داخلی روده ی بزرگ در قسمت نزولی (سمت چپ بدن) شروع میشود. این تومور ممکن است ابتدا بدون درد یا علامت واضح رشد کند، سپس به لایههای عمیقتر روده نفوذ کند، به غدد لنفاوی مجاور برسد یا از طریق خون به اعضای دیگر مانند کبد یا ریه پخش شود (متاستاز).
سرطان سیگموئید تومور بدخیمی است که از مخاط بخش سیگموئید روده بزرگ (نزدیک رکتوم) آغاز میشود و ممکن است به لایههای عمقیتر، غدد لنفاوی و از طریق خون یا لنف به اندامهایی مانند کبد یا ریه متاستاز دهد. این سرطان حدود ۲۵ تا ۳۰٪ موارد کولورکتال را تشکیل میدهد و بهدلیل نزدیکی به مقعد معمولاً با خونریزی، تغییر دفع یا احساس تخلیه ناکامل زودتر تشخیص داده میشود. در جهان و ایران یکی از شایعترین محلهای درگیری کولورکتال است و در ایران میانگین سنی بیماران نسبت به کشورهای غربی پایینتر گزارش شده است.
رِکتوم بخش انتهایی روده بزرگ، حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر قبل از مقعد است. سرطان رکتوم یعنی رشد بدخیم سلولها در این ناحیه که بهدلیل قرارگیری در لگن و نزدیکی به اعصاب، مثانه و اندامهای جنسی درمان پیچیدهتری دارد و معمولاً با ترکیبی از جراحی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی مدیریت میشود. این سرطان حدود ۳۰ تا ۳۵٪ موارد کولورکتال را تشکیل میدهد؛ بروز آن در کشورهای غربی با غربالگری کاهش یافته، اما در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران روند افزایشی دارد. در ایران نیز سهم آن مشابه آمار جهانی است، ولی سن بروز پایینتر بوده و تعداد قابلتوجهی از بیماران زیر ۵۰ سال هستند.
سرطان آنال رشد بدخیم سلولها در کانال یا ناحیه اطراف مقعد است و شایعترین نوع آن کارسینوم سلول سنگفرشی است که از سلولهای پوشاننده سطح مقعد منشأ میگیرد. بیماری معمولاً با توده، زخم مقاوم یا خونریزی بروز میکند و اغلب با ترکیب پرتودرمانی و شیمیدرمانی درمان میشود. ریسک آن در افرادی با عفونت پایدار HPV پرخطر، مردانی با رابطه جنسی با مردان، مبتلایان HIV یا نقص ایمنی و افراد با شرکای جنسی متعدد افزایش مییابد. این سرطان کمتر از ۲٪ موارد دستگاه گوارش تحتانی را شامل میشود و شیوع جهانی آن رو به افزایش است؛ در ایران موارد کمتر گزارش شده، اما با افزایش موارد HPV احتمال رشد آن وجود دارد.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
