بیاختیاری مدفوع یعنی ناتوانی در کنترل خروج گاز، مخاط یا مدفوع بهگونهای که برای بیمار مشکل ایجاد کند؛ از لکهدار شدن لباس زیر تا از دست دادن کامل کنترل. این وضعیت علاوه بر عوارض جسمی، بار روانی و اجتماعی زیادی دارد و هدف درمان، بهبود کیفیت زندگی است. شیوع آن بیشتر از حد تصور است، چون بسیاری از بیماران بهدلیل شرم آن را گزارش نمیکنند. این مشکل در زنان (بهویژه پس از زایمان طبیعی) و سالمندان شایعتر است و موارد خفیف اغلب پنهان میماند.
یبوست عملکردی یا اختلال دفع انسدادی (ODS) یعنی ناتوانی در تخلیهٔ کامل روده با وجود احساس نیاز به دفع. علائم اصلی آن زورزدن زیاد، احساس دفع ناقص و گاهی نیاز به کمک با انگشت است. علت میتواند اختلال عضلات کف لگن یا مشکلات ساختمانی مانند رکتوسل یا اینتوساسپشن باشد. یکی از علل مهم یبوست مزمن ODS است و در برخی جوامع تا ۲۰–۳۰٪ بیماران یبوستی دیده میشود. این مشکل در زنان (بهویژه پس از زایمان) و در میانسالان و سالمندان شایعتر است.
پرولاپس رکتوم یعنی بیرونزدگی غیرطبیعی رکتوم از مقعد که میتواند فقط در حد مخاط یا بهصورت تمامجداره باشد؛ نوع خفیفتری نیز بهصورت فرورفتگی داخلی (اینتوساسپشن) رخ میدهد که هنوز از مقعد خارج نشده است. این اختلال بیشتر در زنان میانسال و سالمند و همچنین کودکان خردسال دیده میشود. زایمانهای متعدد یا پرخطر، یبوست مزمن، بیماریهای عصبی کف لگن، اختلالات بافت پیوندی و سابقه جراحی لگن/مقعد از عوامل مستعدکننده آن هستند و بیماری میتواند باعث اختلال در دفع و کاهش کیفیت زندگی شود.
رکتوسل یعنی برآمدگی بخشی از رکتوم به داخل واژن بهدلیل ضعیفشدن دیوارهی بین رکتوم و واژن (سپتوم رکتوواژینال)، و تنها در زنان دیده میشود. این مشکل در میانسالی و پس از یائسگی شایعتر است. بسیاری از زنان درجاتی از آن را دارند اما همیشه علامتدار نیست. زایمانهای طبیعی متعدد، یبوست مزمن، چاقی و سرفهٔ مزمن از عوامل افزایشدهندهی خطر رکتوسل هستند.
سیستوسل یعنی پایینآمدن یا برجستگی بخشی از مثانه به داخل واژن بهدلیل ضعف دیوارهی جلویی واژن. این مشکل در زنان شایع است و با افزایش سن و زایمانهای طبیعی بیشتر دیده میشود. بسیاری از موارد در معاینه دیده میشوند اما همیشه علامتدار نیستند و ممکن است بیمار شکایتی نداشته باشد.
پرولاپس رحم و واژن یعنی پایینافتادگی رحم یا سقف واژن به داخل یا خارج کانال واژن بهدلیل ضعف ساختارهای نگهدارندهی لگن، و ممکن است با افتادگی مثانه یا رکتوم همراه باشد. این حالت میتواند رابطهی جنسی، ادرار و دفع را تحتتأثیر قرار دهد و کیفیت زندگی را کاهش دهد. پرولاپس در زنان، بهویژه پس از ۴۰–۵۰ سالگی شایعتر است؛ بسیاری درجاتی از آن را بدون علامت دارند. زایمانهای طبیعی، چاقی، یبوست مزمن و ضعف ژنتیکی بافت همبند خطر آن را افزایش میدهند.
نزول پِرینه یعنی پایینآمدن بیش از حد کف لگن (ناحیهی بین مقعد و اندام تناسلی) هنگام زور زدن، بهطوریکه بخش آنورکتال از موقعیت طبیعی خود پایینتر میرود. این وضعیت میتواند باعث مشکل در دفع، احساس تخلیهناقص، زورزدن زیاد، نشت مدفوع یا گاز، و احساس سنگینی یا برآمدگی لگنی شود و گاهی بر عملکرد ادراری یا روابط جنسی اثر میگذارد. نزول پرینه در میانسالان و سالمندان بیشتر دیده میشود و در زنان شایعتر است، بهخصوص پس از زایمانهای واژینال. سایر عوامل خطر شامل یبوست و زورزدن مزمن، چاقی، سرفه طولانیمدت، اختلالات بافت پیوندی و آسیبهای عصبی یا جراحی لگنی هستند.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
