پولیپ کولون یعنی یک برآمدگی یا «زائده» روی پوشش داخلی روده ی بزرگ (مخاط). بسیاری از پولیپها بدون علامتاند و فقط در کولونوسکوپی کشف میشوند، اما بعضی از انواع آنها میتوانند طی سالها به سرطان تبدیل شوند. کشف و برداشتن پولیپها مهمترین راه پیشگیری از سرطان روده بزرگ است. کولون از داخل با لایهای به نام مخاط پوشیده شده است. پولیپها از همین مخاط بیرون میزنند. وقتی صحبت از «دیدن پولیپ» میکنیم، منظور دیدن همین مخاط و هر برآمدگی غیرطبیعی روی آن است.
چون اغلب پولیپها علامتی ندارند، پایبندی به برنامه ی غربالگری (کولونوسکوپی یا تستهای مدفوع) حیاتی است.
اکثر پولیپهای کوچک علامتی ایجاد نمیکنند. پولیپ بزرگتر ممکن است باعث خون روی دستمال یا خون مخفی در مدفوع شود که با تست FIT یا آزمایش خون مخفی مشخص میشود، یا باعث کمخونی فقر آهن شود. تغییرات مزمن در عادت های دفعی یا مشکلات انسدادی خیلی نادر است و بیشتر در پولیپهای بسیار بزرگ رخ میدهد.
پزشک با دستگاهی بلند و قابل هدایت که دوربین و نور در نوکش دارد، از راه مقعد وارد روده ی بزرگ میشود و مخاط داخلی روده را میبیند. اگر پولیپی دیده شود، در همان جلسه میتوان آن را برداشت.
تجربه ی بیمار: معمولاً تحت آرامبخشی یا بیهوشی کوتاه است؛ پیش از انجام باید روده را با محلول پاککننده آماده کنید (دستورالعمل مفصل پایینتر آمده).
نوعی سیتیاسکن که با بازسازی کامپیوتری نمای سهبعدی از درون کولون میسازد. قبل از عکسبرداری هوا یا گاز وارد کولون میشود تا جداره باز گردد و سپس تصاویر گرفته و سهبعدی میشوند.
مزیت/محدودیت: کمتر تهاجمی است و برای افرادی که نمیخواهند یا نمیتوانند کولونوسکوپی کنند گزینه ی جایگزین معقولی است. اگر CTcolonography پولیپ مهمی نشان دهد معمولاً لازم است بعداً کولونوسکوپی انجام شود تا پولیپ برداشته شود. یعنی CT یک ابزار تشخیصی خوب اما اغلب نه درمانی همزمان است.
این تستها خون پنهان در مدفوع را نشان میدهند و برای غربالگری جمعیتی مفیدند؛ اگر تست مثبت شود مرحله ی بعدی کولونوسکوپی است.
اسنِر یک حلقه ی نازک سیمی است که از کانال کولونوسکوپ رد میشود. پزشک حلقه را دور پایه ی پولیپ میاندازد و آن را میبندد. سپس حلقه را میکشد تا پولیپ جدا شود؛ اگر لازم باشد از جریان الکتریکی کنترلشده استفاده میکند تا هم برش داده و هم همزمان خونریزی را کنترل کند.
برای پولیپهای بزرگ sessile یا پهن، ابتدا زیر پولیپ مایع تزریق میشود (مایعی شبیه نمک + رنگِ کم) تا پولیپ از لایه ی زیرین جدا شود و بالاتر بیاید؛ این کار باعث میشود اسنِر بتواند بهتر دور پایه را بگیرد. سپس پولیپ را با اسنِر بهصورت یکتکه یا تکهتکه (piecemeal) برداریم.
نکته ی عملی: اگر پولیپ خیلی وسیع است، برداشتن piecemeal ممکن است انجام شود و نیاز به پیگیری دقیقِ پاتولوژی و آندوسکوپی تکراری دارد.
هر نمونه ی برداشتهشده به پاتولوژی فرستاده میشود تا نوع دقیق، وجود دیسپلازی (پایین یا بالا)، اجزای ساختاری (مثل وجود بخش «villous») و مرزهای برداشت شده بررسی شود. این گزارش تعیینکننده ی برنامه ی پیگیری (فواصل تکرار کولونوسکوپی) است.
بهطور کلی بله؛ چون تشخیص نوع و ریسک فقط با بررسی میکروسکوپی ممکن است و برداشتن پولیپ از تبدیل شدن آن به سرطان جلوگیری میکند.
خیر؛ داشتن پولیپ به معنی سرطان نیست. بسیاری پولیپها بیخطرند. هدف ما شناسایی و برداشتن پولیپهای مستعد تبدیل است تا از سرطان جلوگیری کنیم.
اگر خونریزی قابلتوجه، تب، درد زیاد شکم، یا خروج ناگهانی مایع یا خون پس از پروسیجر داشتید، فوراً تماس بگیرید. همچنین در صورت گزارش پاتولوژیای که نفوذ تومور یا دیسپلازی قابلتوجه نشان دهد، نیاز به اقدامات بیشتر است.
اکثر بیماران با آرامبخشی یا بیهوشی کوتاه آزمون را تحمل میکنند و تجربه ی ناراحتی زیادی ندارند. بعد از عمل ممکن است کمی نفخ یا درد خفیف حس شود که معمولاً موقتی است.
اگر آرامبخش دریافت کردهاید، تا 24 ساعت بعد رانندگی نکنید و همراه داشته باشید.
پولیپ یعنی یک رشد کوچک روی دیواره ی داخلی روده بزرگ. بیشتر پولیپها خطر فوری ندارند اما برخی میتوانند در طول زمان تبدیل به سرطان شوند. کولونوسکوپی بهترین روشِ یافتن و برداشتن آنهاست. آمادگی درست قبل از کولونوسکوپی و پیگیری مطابقِ گزارشِ پاتولوژی دو نکته ی کلیدیاند.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
