سرطان سیگموئید تومور بدخیمی است که از لایه ی مخاطی روده ی بزرگ در بخش سیگموئید (قسمت Sشکل نزدیک رکتوم) آغاز میشود. این تومور میتواند ابتدا بدون علامت رشد کند، سپس به لایههای عمیقتر دیواره ی روده نفوذ کند، غدد لنفاوی منطقهای را درگیر سازد و از طریق خون یا لنف به اعضای دیگر مانند کبد یا ریه متاستاز بدهد.
سرطان سیگمویید یکی از شایعترین انواع سرطان کولورکتال است و حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از موارد را تشکیل میدهد. این سرطان بهدلیل موقعیت نزدیکتر به مقعد، اغلب با علائمی مثل خونریزی واضح، تغییرات در دفعات اجابت مزاج یا احساس تخلیه ناکامل بروز میکند و نسبت به سرطانهای پروگزیمال زودتر تشخیص داده میشود. در سطح جهانی، سیگمویید جزو بیشترین محلهای درگیر گزارش شده و در ایران نیز آمارها همین الگو را نشان میدهند. دادههای کشوری نشان میدهد سهم قابلتوجهی از بیماران کولورکتال در ایران مبتلا به سرطان سیگمویید هستند و میانگین سنی آنها نسبت به کشورهای غربی پایینتر است.
در مخاط روده ممکن است یک برجستگی خوشخیم (پولیپ) تشکیل شود. اکثر پولیپها بیخطرند ولی برخی—بهویژه آدنوماتوزها—پتانسیل تبدیل به سرطان را دارند.
با گذشت سالها، جهشهایی در ژنهای کنترلکننده تقسیم سلولی و ترمیم DNA (مثلاً جهشهایی در مسیرهای مختلف مولکولی) رخ میدهد و سلولها رفتار غیرطبیعی پیدا میکنند.
هنگامی که جهشها بیشتر شوند، پولیپ میتواند به تومور نفوذکننده تبدیل شود که از مخاط به لایههای عضلانی و لایه ی بیرونی روده پیش میرود.
سلولهای توموری ممکن است از رگهای لنفی یا وریدی وارد سیستم گردش خون شوند و در غدد لنفاوی، کبد، ریه یا سایر اعضا لانهگزینی کنند.
نکته ی کلیدی: این روند معمولاً سالها طول میکشد؛ به همین دلیل کشف و برداشتن پولیپها حین کولونوسکوپی، پیشگیری مؤثری است.
هر علامت پایدار یا همراه با کاهش وزن/کمخونی نیاز به بررسی سریع دارد.
۱. کولونوسکوپی با بیوپسی: استاندارد طلایی برای تشخیص؛ با دید مستقیم ضایعه قابل مشاهده و نمونهبرداری برای تشخیص پاتولوژیک انجام میشود.
۲. آزمایش خون: CBC برای بررسی کمخونی، آزمایشهای عملکرد کبد (برای بررسی درگیری کبد) و CEA بهمنظور پیگیری پس از درمان.
۳. تصویربرداری مرحلهبندی (CT قفسه ی سینه، شکم و لگن با کنتراست): برای تعیین وسعت تومور، وجود یا عدم وجود غدد لنفاوی مشکوک، و شناسایی متاستازهای کبدی یا ریوی بهکار میرود؛ گزارش تصویربرداری باید مشخص کند که آیا ضایعات کبدی چندتایی هستند یا منفردند، محل آنها در سگمنتهای کبدی کجاست و آیا نشانهای از نفوذ تومور به بافت خارج از روده وجود دارد یا نه.
۴. بررسی مولکولی پاتولوژی: آزمایش MSI/MMR و جهشهایی مانند KRAS/NRAS/BRAF که در انتخاب درمانهای هدفمند یا ایمونوتراپی تأثیر دارند.
۵. در موارد مشکوک یا برنامهریزی پیچیده: MRI یا PET-CT ممکن است برای تعیین دقیقتر بیماری موضعی یا متاستاتیک در نظر گرفته شود.
در بسیاری موارد، شیمیدرمانی اولیه برای کوچک کردن ضایعات (downsizing) داده میشود و سپس ارزیابی انجام میشود که آیا برداشت کبدی ممکن است. تصمیم نهایی توسط تیم چندتخصصی گرفته میشود.
• تومورهای چپ کولون و سیگموئید زودتر از سمت راست، تغییر شکل مدفوع، خونریزی آشکار یا انسداد ایجاد میکنند و از نظر بالینی با تغییر عادات روده و درد موضعی بیشتر دیده میشوند. در انتخاب نوع عمل یا استراتژی پیگیری تفاوتهایی وجود دارد اما اصول کلی تشخیص و درمان مشابه است.
بله؛ رژیم پُرفیبر، کاهش گوشت فرآوریشده، کنترل وزن و فعالیت بدنی مرتب با کاهش ریسک مرتبطاند.
خیر؛ در مواردی که همه ی ضایعات کبدی قابل حذف یا کنترل موضعی باشند و وضعیت عمومی بیمار مناسب باشد، هدف درمانی (curative) ممکن است.
معمولاً یک سال بعد؛ در صورت نرمال بودن، تکرار پس از 3 سال و سپس هر 5 سال (بسته به یافتهها).
بسیاری از بیماران پس از دوره ی نقاهت به زندگی طبیعی بازمیگردند، اما بسته به گستردگی عمل ممکن است تغییراتی در فرکانس دفع یا دریافت تغذیه لازم باشد؛ تیم درمان راهنمایی دقیق ارائه میدهد.
تب بالا، درد شکم ناگهانی و شدید، خونریزی واگیرنده یا خروج ترشح بدبو از محل زخم از علائم هشدارند و نیاز به مراجعه ی فوری دارند.
سرطان سیگموئید بیماریای است که در بسیاری موارد اگر زود تشخیص داده شود قابلدرمان یا کنترل است. تشخیص قطعی با کولونوسکوپی و نمونهبرداری حاصل میشود؛ جراحی برداشت تومور ستون درمان است و در موارد پرخطر یا متاستاتیک، شیمیدرمانی، درمانهای هدفمند یا برداشتن متاستازها تکمیلکننده ی درماناند. اصلاح رژیم غذایی، ورزش و پایبندی به برنامه ی پیگیری شانس موفقیت را بالا میبرد.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
