سرطان کولون عرضی یعنی رشد غیرطبیعی سلولها در بخش میانی روده ی بزرگ که بهصورت افقی از سمت راست به سمت چپ در بالای شکم کشیده شده است. این رشد معمولاً از لایه ی داخلی روده (مخاط) شروع میشود و ممکن است به لایههای عمیقتر، غدد لنفاوی یا دیگر اندامها سرایت کند.
سرطان کولون عرضی حدود ۱۰ درصد از کل سرطانهای کولورکتال را تشکیل میدهد. از نظر اپیدمیولوژی، این سرطان شیوع کمتری نسبت به بخشهای راست و سیگمویید دارد، اما به دلیل موقعیت آن ممکن است با علائم مبهمی مثل درد منتشر شکمی یا تغییرات خفیف در اجابت مزاج تظاهر کند و همین امر تشخیص زودرس را دشوار میکند. در سطح جهانی سهم آن پایدار مانده است، اما در ایران گزارشها حاکی از افزایش نسبی آن در دهه اخیر است، هرچند هنوز نسبت به سایر نواحی کمتر دیده میشود.
ابتدا سلولها در یک ناحیه دچار تغییرات ژنتیکی میشوند؛ این سلولها آهستهآهسته رشد غیرطبیعی پیدا میکنند و پولیپ را ایجاد میکنند. با گذشت زمان و جهشهای بیشتر، پولیپ ممکن است به تومور تبدیل شود؛ سپس تومور میتواند به دیواره ی روده نفوذ کند و از طریق عروق لنفاوی یا خونی به گرههای لنفاوی (گره ی لنفاوی یا غدد لنفاوی شبکهای از فیلترهای کوچک در بدن هستند که اولین محل انتشار سرطان بهحساب میآیند) یا اعضای دیگر بدن برسد.
سرطان کولون عرضی اغلب در مراحل ابتداییش علامتدار نیست یا علائمش مبهماند؛ ولی موارد متداول عبارتاند از:
• در مراحل پیشرفتهتر: نفخ شدید، تهوع یا انسداد روده (اگر تومور مسیر عبور مدفوع را ببندد).
نکته ی کلیدی برای بیمار: «کمخونی فقرآهن جدید» در بزرگسالان باید جدی گرفته شود و بررسی منشا آن که ممکن است گوارشی باشد، انجام شود.
سوالاتی که پزشک میپرسد: مدت و شدت درد، توالی دفع، یبوست یا اسهال، سابقه ی بارداری/زایمان، داروهای رقیقکننده، علائم هشدار (کاهش وزن، تب، خونریزی شدید، علائم سیستمیک). این اطلاعات جهت تعیین نیاز به بررسیهای بیشتر حیاتی است.
معاینه ی دقیق پوست ناحیه ی اطراف مقعد معمولاً تشخیص را میدهد؛ شقاق اکثراً در خط میانی پشتی دیده میشود. معاینه ی دیجیتال رکتال (DRE) فقط در صورتی انجام میشود که بیمار تحمل کند یا زیر بیحسی انجام شود.
پس از کاهش درد اولیه، آنوسکوپی ساده کمک میکند موقعیت شقاق، پاپیلا یا همورویید همراه دیده شود. پروکتوسکوپی برای دیدن نواحی بالاتر بهکار میرود.
اگر شقاق: غیرمیانی، چندکانونی، مقاوم به درمان، یا همراه با علائم هشدار (لاغری، تغییر طولانی در عادت روده) باشد → کولونوسکوپی برای رد بیماری التهابی روده یا ضایعات بالاتر ضروری است. این نکته مهم است چون همه ی شقاقها لازم نیست کولونوسکوپی شوند، اما در موارد غیرمعمول یا بالای ۴۰ سال ارزیابی کامل روده پیشنهاد میشود.
در بیمارانی که قرار است درمانهای خاص تحریککننده تون (مثل بوتاکس) یا ارزیابی علت بیاختیاری پیش از عمل انجام شود، مانومتری فشار استراحت و انقباض اسفنکتر را نشان میدهد و به تصمیمگیری کمک میکند.
محل تومور بعضی تفاوتهای عملی (نوع عمل جراحی یا علائم اولیه) دارد، اما اصول کلی تشخیص و درمان شبیهاند.
پیگیری و غربالگری طبق سن و ریسک خانوادگیتان لازم است؛ اگر بالای 50 هستید یا سابقه ی خانوادگی دارید، درباره ی برنامه ی غربالگری با پزشک صحبت کنید.
بسیاری از بیماران به زندگی طبیعی بازمیگردند اما ممکن است در روزهای اول یا هفتهها تغییراتی در دفعات دفع یا انرژی داشته باشند.
تب بالا، درد شکم ناگهانی و شدید، خونریزی شدید یا خروج چرک/ترشح از محل زخم علامت خطرند و نیاز به مراجعه فوری دارند.
رژیم پُرفیبر، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن سالم، ترک سیگار و شرکت در برنامههای غربالگری بر اساس توصیه ی پزشک کمککنندهاند.
سرطان کولون عرضی تودهای است که در قسمت میانی روده ی بزرگ ایجاد میشود. گاهی بهتدریج و بدون علامت شروع میکند؛ خستگی، کاهش وزن یا تغییر عادات روده میتواند اولین نشانهها باشد. تشخیص با کولونوسکوپی و نمونهبرداری قطعی میشود و معمولاً جراحی اولین قدم درمان است. بسته به یافتههای پاتولوژی، شیمیدرمانی یا داروهای هدفمند نیز اضافه میشوند. پیگیری منظم و طرح درمان تیمی بهترین شانس را برای کنترل بیماری فراهم میکند.
مرکز درمان ليزری بيماری های مقعد
مرکز درمان سرطان های روده بزرگ
