سرطان سکوم بروز تومور بدخیم سرطانی در سکوم بخشی از روده بزرگ است که در ابتدای مسیر در سمت راست و پایین شکم؛ یعنی جایی که روده باریک (ایلئوم) به روده بزرگ متصل شده، رخ میدهد. سکوم توموری است که از سلولهای دیواره سکوم شروع شده و میتواند به لایههای عمیقتر روده و بافتهای اطراف سرایت کند یا حتی از طریق خون و لنف به نقاط دوردست برود. در ادامه این مقاله همه آنچه باید درباره علائم سرطان سکوم و نشانههای بالینی و روشهای درمانی بدانید، برایتان آوردیم.
اپیدمیولوژی (شيوع و عوامل خطر)
سرطان سکوم بهعنوان بخشی از کولون راست، سهمی حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل سرطانهای کولورکتال را به خود اختصاص میدهد. این نوع سرطان بیشتر در افراد مسنتر دیده شده و با علائمی مثل کمخونی، فقر آهن یا خونریزیهای مخفی دستگاه گوارش تشخیص داده میشود.
بر اساس آمار جهانی، کولورکتال دومین سرطان شایع در زنان و سومین سرطان بدخیم در در مردان است و سالانه بیش از ۱.۹ میلیون مورد جدید در دنیا ثبت میشود.
در ایران نیز سرطان کولورکتال با سهمی حدود ۹ تا ۱۰ درصد از کل سرطانها، جزو پنج سرطان شایع محسوب میشود و در سالهای اخیر روندی رو به افزایش داشته است. به همین خاطر جدی گرفتن نشانههای بالینی، اقدام برای درمان و مشاوره به موقع پیشنهاد میشود.
علت بروز سرطان سکوم
عوامل ژنتیکی و سابقه ی خانوادگی، مانند والدین یا برادر/خواهر مبتلا یکی از مهمترین شایعترین عوامل ابتلا است. از طرف دیگر پولیپهای آدنوماتوزی (پولیپهای پیشسرطانی)، در صورت بروز و برداشته نشدن در طول سالها ممکن است تبدیل به سرطان شوند.
سن بالا و سبک زندگیهای پرچرب و کمفیبر، مصرف طولانیمدت الکل و سیگار، چاقی و کمتحرکی هم از دیگر عوامل بروز این بیماری است که در کنار آن باید به بیماری التهابی روده مثل کولیت اولسراتیو طولانیمدت اشاره کرد که ریسک ابتلا را افزایش میدهد.
پاتوژنز (مكانيسم بيماري)
سرطان سکوم معمولا با پولیپ آدنوماتوز (یک توده کوچک خوشخیم که از مخاط بیرون زده) شروع میشود. طی چند سال و به تدریج برخی از این پولیپها دچار جهشهای ژنتیکی شده و به سلولهای سرطانی تبدیل میگردند. با گذشت زمان سلولهای سرطانی میتوانند وارد لایههای عمیقتر دیواره روده شوند، به عروق لنفاوی یا خونی رسیده و به غدد لنفاوی اطراف یا اندامهای دوردست (مثل کبد یا ریهها) منتقل شوند.
بعضی تومورها ویژگیهای مولکولی خاصی دارند که در تصمیمگیری درمانی (مثل پاسخ به داروهای هدفمند یا ایمونوتراپی) مؤثر است. با این توضیحات وقتش رسیده اشارهای به نشانههای بالینی و علائم سرطان سکوم داشته باشیم.
علائم سرطان سکوم
سرطان سکوم گاهی دیر خودش را نشان میدهد، چون سکوم محفظهای با قطر نسبتا بزرگ دارد و تومور میتواند رشد کند بدون اینکه باعث انسداد شود. وجود کمخونی و فقرآهن جدید بدون علت مشخص در یک بزرگسال باید پزشک را به جستجوی منشاء خونریزی گوارشی (از جمله سرطان) سوق دهد.
توجه به هرکدام از علائم سرطان سکوم که در ادامه آوردیم، برای تشخیص زودهنگام بیماری مهم است:
سؤالات متداول
۱. آیا سرطان سکوم با سرطان روده بزرگ تفاوت دارد؟
سرطان سکوم در واقع یکی از انواع سرطان روده بزرگ است که در بخش ابتدایی کولون (کولون راست) ایجاد میشود. تفاوت اصلی آن با سرطانهای کولون چپ در نحوهی بروز علائم است.
۲. چرا سرطان سکوم دیر تشخیص داده میشود؟
چون سکوم قطر نسبتا بزرگی دارد و تومور میتواند بدون ایجاد انسداد رشد کند. به همین دلیل علائمی مثل درد شدید یا یبوست دیرتر ظاهر میشوند و بیماری ممکن است خستگی، ضعف یا کمخونی داشته باشد.
۳. آیا سرطان سکوم قابل درمان است؟
بله، در صورت تشخیص بهموقع، درمانپذیر است. روند درمان معمولا شامل جراحی برای برداشتن تومور و در صورت نیاز شیمیدرمانی یا درمانهای هدفمند میشود.
۴. بهترین روش تشخیص سرطان سکوم چیست؟
کولونوسکوپی همراه با نمونهبرداری (بیوپسی) بهترین و دقیقترین روش تشخیص است. تصویربرداریهایی مانند CT اسکن یا MRI برای تعیین مرحله بیماری و بررسی گسترش به اندامهای دیگر نیز استفاده میشوند.
۵. چه کسانی باید غربالگری سرطان کولون را جدی بگیرند؟
همه افراد بالای ۴۵ تا ۵۰ سال، افراد با سابقه خانوادگی سرطان کولورکتال، بیماران مبتلا به بیماریهای التهابی روده، کسانی که دچار کمخونی فقر آهن یا تغییرات مشکوک در اجابت مزاج هستند، باید برای غربالگری مراجعه کنند.
جمعبندی
سرطان سکوم یکی از انواع مهم و گاه خاموش سرطان روده بزرگ است که بهدلیل محل قرارگیری خاص، ممکن است دیرتر علائم واضح ایجاد کند. کمخونی و فقر آهن، خستگی مزمن و درد مبهم شکمی میتوانند نخستین نشانههای این بیماری باشند که نیاز به مراجعه فوری به متخصص دارند.
آگاهی از علائم سرطان سکوم و انجام بهموقع کولونوسکوپی نقش اساسی در تشخیص زودهنگام و افزایش شانس درمان موفق دارد. تشخیص در مراحل اولیه میتواند به درمانهای مؤثرتر، جراحی موفقتر، بهبود قابلتوجه کیفیت و طول عمر بیمار منجر شود. در صورت نیاز به غربالگری و یا مشاوره تخصصی با دکتر عندلیب، با کلینیک در تماس باشید.